شمس الدين حافظ
412
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
328 - « تو شاد باش » ما آزمودهايم درين شهر بختِ خويش * بيرون كشيد بايد ازين وَرطه رختِ خويش از بس كه دست مىگزم و آه مىكشم * آتش زدم چو گل به تنِ لختلختِ خويش دوشم ز بلبلى چه خوش آمد كه مىسرود * گل گوش پهن كرده ز شاخ درخت خويش كاى دل تو شاد باش كه آن يار تندخوى * بسيار تندروى نشيند ز بختِ خويش گر موجخيز حادثه سر بر فَلك زند * عارف به آب تَر نكند رخَت و پَختِ خويش خواهى كه سخت و سست جهان بر تو بگذرد * بگذر ز عهدِ سست و سخنهاىِ سختِ خويش اى حافظ ، ار مراد ميسّر شدى مدام * جمشيد نيز دور نماندى ز تختِ خويش * توضيحات : ورطه ( جاى هلاك و گرفتارى ) بخت ( اقبال ) رخت ( اسباب ) شهر ( مقصود شيراز ) دست مىگزم ( دست به دندان گزيدن براى حسرت و آه ) از بس ( از شدت ناراحتى ) لخت ( پاره ، پاره ) دوشم ( ديشب ، م ضمير متصل مربوط به آمد - خوش آمدم ) گل گوش پهن كرده ( گل به دقت گوش مىكرد ) معنى بيت ( 1 ) ( ما در شهر شيراز بخت و اقبال خود را امتحان كردهايم و مىدانيم كه مرادمان در اينجا برآورده نخواهد شد پس بايد از اين محل گرفتارى اسباب بكشيم و اينجا را ترك كنيم ) معنى بيت ( 2 ) ( از شدت ناراحتى و گزيدن دست ، پىدرپى مانند گل تن خود را پارهپاره كردهام و آتش زدم ) معنى بيت ( 3 ) ( ديشب از نغمهسرايى بلبل لذت بردم و گل درحالىكه از بالاى درخت گوشهاى خود را تيز كرده بود ، صداى بلبل را گوش داد ) معنى بيت ( 4 ) ( بلبل گفت : اى دل تو شاد باش كه آن محبوب بداخلاق از اقبال بد خود شكايتها دارد ، به همين جهت ناراحت نباش ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 5 و 6 و 7 فرمايد : ( اگر موجهاى حادثه به آسمان برسد عارف از آن متأثر نمىشود و رختوپخت و اسباب و اثاثيه خود را با آب تر نمىكند ) ( اى يار ، اگر مىخواهى كه دشوارى و آسانى روزگار سپرى گردد و تو را ناراحت نسازد از پيمان نااستوار و گفتار تند برحذر باش ) ( اى حافظ اگر قرار باشد آرزوى دل هميشه آسان بدست آيد ، جمشيد هم از تخت شاهى جدا نمىماند ) خود تفسير بفرمائيد . 2 - اين نيت نشيب و فرازهاى فراوانى دارد ، بايد شما يا آن را تحمل كنيد ، يا فعلا به صلاح شما مىباشد كه از آن صرفنظر كنيد و يا آن را به زمان ديگرى موكول سازيد زيرا هر كارى بايد پخته و آماده شود پس مقدماتى لازم دارد ، چون مقدمات اين نيت كاملا آماده و مهيا نمىباشد از آن فعلا صرفنظر كنيد و به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد . 3 - گفتهاند بر اثر صبر نوبت ظفر آيد ، جنابعالى عجله نفرمائيد ، موقعيتهاى بيشتر و بهتر در انتظار شماست ، دنيا براى هيچكس به آخر نمىرسد . 4 - خوددار باشيد و خودخورى و لجبازى نكنيد كه پشيمان مىشويد ، بداخلاق و تندخويى هم اندازهاى دارد زيرا اطرافيان از شما دورى مىكنند ، جنابعالى كه با كوچكترين كارى قهر و آشتى مىكنيد و تحمل نداريد چگونه توقع داريد ديگران صبور باشند ؟ ! 5 - به او پيله نكنيد و او را در تنگنا قرار ندهيد زيرا ناچار مىشود دست به كارى بزند كه جدا به ضرر همه تمام خواهد شد پس او را به حال خود بگذاريد . 6 - اگر شخصى يا چيزى مفقود شده و مىخواهيد سالم به خانه بازگردد از سوره مباركهء « حجر » آيه 67 تا 8 آيه بعد از آن را با حضور قلب و معنى بخوانيد . 7 - از طريق رايانه و اينترنت به دنبال نباشيد زيرا امواج اگرچه با سرعت انتقال مفاهيم مىرسانند ولى در برابر ابراز عشق و عمل ناتوانند .